Özel Hukuk Tüzel Kişileri İle Gerçek Kişilerin Mülkiyetindeki Taşınmaz Kültür Varlıklarının, 2863 Sayılı Kanundaki Düzenleme Nedeniyle VeraSet Ve İntikal Vergisinden Müstesna Tutulması Gerekeceği Hk

Dairesi Karar Yılı Karar No Esas Yılı Esas No Karar Tarihi
VERGİ DAVA DAİRELERİ 1993 29 1992 122 19/02/1993
ÖZEL HUKUK TÜZEL KİŞİLERİ İLE GERÇEK KİŞİLERİN MÜLKİYETİNDEKİ TAŞINMAZ
KÜLTÜR VARLIKLARININ, 2863 SAYILI KANUNDAKİ DÜZENLEME NEDENİYLE VERA-
SET VE İNTİKAL VERGİSİNDEN MÜSTESNA TUTULMASI GEREKECEĞİ HK.<
Murisin ölümü üzerine mirasçılar tarafından verilen beyannamede 2863
sayılı Kanunun 21.maddesi gereğince her türlü vergiden bağışık olduğu
ileri sürülerek ihtirazi kayıtla matraha dahil edilen taşınmaz nedeniy
le bu çekincenin kabul edilmemesi suretiyle tahakkuk ettirilen Veraset
ve İntikal Vergisi, Vergi Mahkemesince onanmıştır.
Yükümlünün temyiz istemini inceleyen Danıştay Dokuzuncu Dairesi 1991/
2633 sayılı Kararıyla; 2863 sayılı Kanunun 21.maddesinde, herhangi bir
ayırım yapılmaksızın, tapu kaydına "korunması gerekli kültür varlığı"
şerhi konulan taşınmazların, her türlü vergi, resim ve harçtan müstes-
na tutulduğu, intikal eden taşınmazın tapu kaydına "eski eser" şerhi
konulduğu anlaşılmakta ise de niteliği tibarıyla 2863 sayılı Kanunun
21.maddesi kapsamına girip girmediğinin saptanamadığı, bu husus araştı
rıldıktan sonra bir karar verilmek üzere Vergi Mahkemesi Kararını boz-
muştur.
Bozma Kararına uymayan İstanbul 4.Vergi Mahkemesi 1991/1937 sayılı Ka-
rarında; 2863 sayılı Kanunun amacının, kültür ve tabiat varlıklarını
korumak olduğu, tanınan muafiyetin korumaya yönelik işlemlere ilişkin
bulunduğu, bu nedenle, miras yoluyla intikal ile ilgili olan Veraset
ve İntikal Vergisini kapsamadığı, tahakkukta, ilk kararda açıklandığı
üzere yasaya aykırılık görülmediği, gerekçesiyle ilk kararında ısrar
etmiştir.
Israr Kararı, yükümlü tarafından temyiz edilmiştir.
Veraset yoluyla intikal eden ve tapu kütüğünde "eski eser" kaydı bulu-
nan taşınmaza ilişkin değerin matrah dışı bırakılması istemiyle süre-
sinde verilen beyanname üzerinden, bu istemin reddi suretiyle yapılan
Veraset ve İntikal Vergisi tahakkukuna karşı açılan davanın reddi yo-
lundaki Vergi Mahkemesi ısrar kararı temyiz edilmliştir.
Korunması gerekli taşınır ve taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarının,
korunması ve bu konuda alınması gerekli ilke ve uygulama kararları ile
ilgili örgütlenmeyi oluşturmak amacıyla yürürlüğe konulan 2863 sayılı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 5.maddesinde; gerçek ve
özel hukuk tüzel kişilerinin mülkiyetindeki bu gibi varlıkları, Devlet
malı niteliğinde kabul etmiş, 9.maddesinde, ilke kararlarına göre koru
ma kurulları kararlarına aykırı olarak taşınmaz kültür ve tabiat var-
lıklarına her türlü inşai veya fiziki müdahalede bulunmak, bunları ye-
niden kullanıma açmak veya kullanımlarını değiştirmek, yasaklanmış,
onarım, inşaat, tesisat, sondaj, kısmen veya tamamen yıkma, kazı veya
benzeri işler, inşai veya fiziki müdahale sayılarak, 11.maddesinde, ma
liklerin hük ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Maddede maliklerin, bu
Kanun uyarınca bakım ve onarım görevlerini Kültür ve Turizm Bakanlığı-
nın vereceği emir ve talimata uygun olarak yerine getirdikleri sürece,
bu Kanunun maliklere tanıdığı hak ve muafiyetlerden yararlanacakları
kuralına yer verilmiştir. Bu maddede sözü geçen muafiyetler, Kanunun
3386 sayılı Kanunla değişik 21.maddesinde düzenlenmiştir.
Kanunun 21.maddesinin üçüncü fıkrasında; "Tapu Kütüğüne" korunması ge-
rekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan ve I. ve II.grup
olarak gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlıkları..." olan par
sellerin, her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu belirtilmiş-
tir.
Bu düzenlemeler karşısında yasa yapıcının, Devlet malı niteliğinde ka-
bul ettiği özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilerin mülkiyetinde
bulunan belli niteliklerdeki taşınmaz kültür varlıklarının malikleri
için Kanunla öngörülen tasarruf kısıntıları ve yükümlülüklerin gereği
gibi yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, söz konusu taşınmazları
hiçbir ayırım ve sınırlama getirmeksizin her türlü vergi, resim ve
harçtan bağışık tutma ihtiyacı duyduğu ve bu ihtiyacın, kültür varlığı
nı koruma amacından doğduğu anlaşılmaktadır.
Öte yandan sözü geçen muafiyetin, taşınmaz kültür varlığının aynı ile
ilegili bulunduğu, ayın üzerinden alınan vergilerden biri olan Veraset
ve İntikal Vergisini de kapsadığı sonucuna varılmaktadır.
Kanunun; 21.maddesinin son fıkrasında taşınmaz kültür varlıklarında ya
pılan onarım ve inşaat işlerini Belediye Gelirleri Kanunu gereğince
alınacak vergi, harç ve harcamalara katılma paylarından bağışık tutan
sınırlı düzenlemesi de, aynı maddenin üçüncü fıkrasında yer alan muafi
yete ilişkin düzenleme hakkında Kurulumuzca varılan sonucu doğrulamak-
tadır.
Bu durumda, beyannameye ihtirazi kayıtla dahil edilen söz konusu taşın
maza ilişkin matrah üzerinden yapılan tahakkuk yasaya uygun olmadığın-
dan, davanın reddi yolundaki Vergi Mahkemesi ısrar kararının bozulması
na karar verildi.
KARŞI OY:
Uyuşmazlık; davacıya veraseten intikal eden korunması gerekli eski
eser olarak tapuya tescilli bulunan taşınmazın 2863 sayılı Kanunun 21.
maddesine göre veraset ve intikal vergisine tabi olup olmadığına iliş-
kin bulunmaktadır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 3386 sayılı
Kanunun 8.maddesi ile değişik 21.maddesinin 3.fıkrasında; Tapu Kütüğü-
ne "Korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan
ve 1. ve 2.grup olarak gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlık-
ları ile arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle
üzerlerine kesin yapılaşma yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat
varlıkları olan parseller her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır
hükmü yer almış, 4.fıkrasında kültür varlıklarının korunması maksadıy-
la tespit, proje, bakım, onarım, restorasyon ve kazı ile müzelerin gü-
venliği için kullanılmak maksadıyla... dışardan getirtilecek her türlü
araç, gereç, makine, teknik, malzeme ve kimyevi maddeler ile altın ve
gümüş varakın her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu hükme bağ-
lanmış, 5.fıkrasında da, koruma kurulları kararına uygun olarak bu ta-
şınmaz kültür varlıklarında yapılan onarım ve inşaat işlerinin Beledi-
ye Gelirleri Kanunu gereğince alınacak vergi, harç ve harcamalara ka-
tılma paylarından müstesna bulunduğu açıklanmış bulunmaktadır.
Anılan Kanun hükümlerinin birlikte incelenmesi sonucunda, Kanunun ama-
cının kültür ve tabiat varlıklarını korumak olduğu, bu Kanun ile ver-
gi, resim ve harç muafiyetinin koruma ve korunmaya yönelik işlemlere
tanındığı açıkca görülmektedir. Bu nedenle anılan madde ile getirilen
muafiyet hükmü taşınmaz kültür varlıklarının veraseten intikali nede-
niyle doğacak veraset ve intikal vergilerini kapsamamaktadır.
Öte yandan 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun muafiyet
ve istisnaya ilişkin 3 ve 4.maddelerinde de, korunması gerekli taşın-
maz kültür varlıklarının bu vergiden müstesna tutulduğu yolunda bir
hüküm bulunmamaktadır.
Bu durum karşısında, davacıya intikal eden korunması gerekli kültür
varlığı niteliğindeki taşınmazın Veraset ve İntikal Vergisine tabi ola
cağı görüşüyle çoğunluk kararına karşıyız.

(DAN-DER; SAYI:88) BŞ/SE