Tarihî çeşmeden silinen Besmele ve tuğra, 43 yıldır onarılmayı bekliyor

1960'lı yıllardaki öğrenci olaylarında Kadıköy'deki tarihî çeşmeden silinen 3. Selim'e ait Besmele ve tuğra, 43 yıldır iade-i itibar bekliyor.



İstanbul Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, 2007 yılında aldığı bir kararla Kadıköy Belediyesi'nden çeşmenin aslına uygun bir şekilde restore edilmesini istedi. Çeşme restore edildi; ancak Kurul'un uyarılarına rağmen Kadıköy Belediyesi, Besmele ve tuğrayı koymaya yanaşmıyor. Belediye yetkilileri onarım için ihale yapacaklarını kaydediyor.
İstanbul'da Osmanlı dönemine ait bir çeşme 43 yıldır iade-i itibar bekliyor. Kadıköy'de 1794'te 3. Selim'in Darüssade ağası tarafından yaptırılan Halid Ağa Çeşmesi'nin 3. Selim'e ait Besmele-i Şerif ve Tuğrası 1968 yılında çıkan olaylar sırasında siliniyor. İstanbul Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, çeşmeye itibarını kazandırmak için 2007 yılında karar alarak çeşmenin mülkiyetine sahip olan CHP'li Kadıköy Belediyesi'nden çeşmenin projesine uygun bir şekilde restore edilmesini istiyor. Tarihî çeşme, 2007 yılında belediye tarafından restore ediliyor. Bu sırada bir gazetede CHP'li belediyenin restorasyon sırasında 3. Selim'in Besmelesi ve tuğrasını sildiği iddiasıyla haber yayımlanıyor. İddiaları inceleyen Kurul ise 2008'de, bu yazının restorasyondan önce de kazınmış halde olduğunu tespit ediyor. 2009'da yeniden karar alan Kurul, uzman görüşleri, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Topkapı Sarayı Müze Müdürlüğü'nün yazıları çerçevesinde Besmele ve tuğranın aslına uygun bir şekilde yerleştirilmesini Kadıköy Belediyesi'nden istiyor. Uygulamanın yapılabilmesi için de Kurul tarafından Halid Ağa Çeşmesi ile ilgili hazırlanan rapor ve fotoğraflar ile yerleştirilmesi gerekli tuğra resimleri yazı ekinde Kadıköy Belediyesi'ne sunuluyor.

Eylül 2009 yılındaki kararda şu ifadelere yer veriliyor: "Kurulumuzun 31.01.2007 gün ve 405 sayılı kararı ile onaylı restorasyon projesi üzerinde işlenmiş olan 1 No'lu yere 3. Sultan Selim, 2 No'lu yere Sultan 2. Mahmud, 3 No'lu yere Sultan Abdülaziz'in tuğralarının aslına ve boyutuna uygun olarak özgün yapı ve dokusuna zarar vermeyecek şekilde, Halid Ağa Çeşmesi'nin üzerinde uygulamasının Kadıköy Belediyesi tarafından sağlanmasına oybirliğiyle karar verildi."

Tüm uyarı yazısı ve uzman görüşlerine rağmen mülkiyeti Kadıköy Belediyesi'ne ait olan Halid Ağa Çeşmesi'yle ilgili bugüne kadar herhangi bir çalışma yapılmadı.

Belediye: ihale sonrası onaracağız

Belediye yetkilileri ise sorunun kısa süre içerisinde çözüleceğini vaat etti. 2009'daki Koruma Kurulu kararında yetkili olarak imzası bulunan Kadıköy Belediye Başkan Yardımcısı Zekai Dede, ihalenin yapılacağını dile getirdi. Dede "Kurul raporu bize geldi. Arkadaşlar ihale dosyasını hazırlıyorlar. Onaylanmış projeye uygun olarak kabartmalar yapılacak. Bunu da ihalenin ardından 2012'nin ilk üç ayı içerisinde yaptırmayı planlıyoruz." dedi.

Çeşmenin üzerindeki Besmele ve tuğranın ne zaman silindiğine yönelik çeşitli iddialar olsa da, Kültür ve Turizm Bakanlığı Koruma Kurulu yetkililerinden sözlü olarak alınan bilgiye göre Besmele ve tuğra 1968 yılında doruğa ulaşan öğrenci olayları sırasında silindi. Ülkeyi 12 Mart 1971 muhtırasına götüren süreçte bazı örgütler, Besmele yazısına dahi tahammül edemedi. Ancak o günden bugüne silinen Besmele ve tuğra için zaman zaman dosyası açılsa da herhangi bir girişimde bulunulmadı. Bir yetkilinin "O dönemde bu saldırılar gelenek halindeydi." sözü yaşanan süreci özetler nitelikte bulunuyor.

Zaman