Tokat'taki Tarihi Mevlevihane Mimari Yapısıyla Beğeni Topluyor

Hazreti Mevlana hayattayken Mevleviliğin ulaştığı nadir merkezlerden birisi olduğu bildirilen ve yapılan restorasyon çalışmasının ardından günümüzde müze olarak kullanılan Tokat Mevlevihanesi, mimari yapısı ve ahşap oymalarıyla dikkati çekiyor.



"Ariflerin Menkıbeleri" isimli kitapta Tokat'ın Mevlevilik ile Mevlana henüz hayattayken tanıştığının yazılı olduğunu bildirdi.

Zehra Aydın - Hazreti Mevlana hayattayken Mevleviliğin ulaştığı nadir merkezlerden birisi olduğu bildirilen ve yapılan restorasyon çalışmasının ardından günümüzde müze olarak kullanılan Tokat Mevlevihanesi, mimari yapısı ve ahşap oymalarıyla dikkati çekiyor.

Bey Sokağındaki Tokat Mevlevihanesi'nin Müdürü Ekrem Anaç, Aa muhabirine yaptığı açıklamada, Mevlevilikle ilgili en eski kaynağı Ahmet Eflaki'nin

"Ariflerin Menkıbeleri" isimli kitapta Tokat'ın Mevlevilik ile Mevlana henüz hayattayken tanıştığının yazılı olduğunu bildirdi.

Mevlevihane'nin yapılışını anlatan Anaç, "Mevlana, dönemin önemli devlet adamlarından olan Muiniddin Süleyman Pervane'nin isteği üzerine Fahreddin-i Iraki isimli halifesini Tokat'a göndermiş ve adına büyük bir dergah yapılmıştır" dedi.



Hazreti Mevlana'nın Tokat'a gelip gelmediğinin çok açık olarak bilinmediğini belirten Anaç, "Ama şöyle bir sözü var 'Fih-i Ma fih' adlı eserinde: 'Tokat'a gitmek gerek, Çünkü Tokat'ta insanlar ve iklim mutedil' Yani mutedil aşırı olmayan, ılımlı insanlar ve iklim yapısı var Tokat'ta diyor. Hazreti Mevlana'nın bu sözüne baktığımız zaman Tokat'ın insanlarını ve iklimini biliyorsa gelmiş olabileceğini düşünebiliriz. Çünkü Sivas'a, Malatya'ya gelip buralardan Konya'ya döndüğünü biliyoruz. Muhtemelen Tokat'a da uğramış olabilir böyle bir iltifatta bulunduğu göz önünde bulundurulursa" diye konuştu.

Tokat'a Mevleviliğin Hazreti Mevlana hayattayken geldiğini ifade eden Anaç,

"Diğer merkezlere ise genellikle Hazreti Mevlana'nın torunu Ulu Arif Çelebi döneminde gitmiştir. Zaten onun döneminde Mevlevilik büyük oranda teşkilatlanmaya başlamıştır" dedi.

Evliya Çelebi'nin Mevlevihane için çok güzel iltifatları olduğunu vurgulayan Anaç, şöyle devam etti:

"İstanbul Beşiktaş Mevlevihanesi'nden daha güzel olduğunu söylüyor Tokat'ta bulunan Mevlevihane'nin. Tabii bugün Beşiktaş Mevlevihanesi de ayakta olmadığı için bir karşılaştırma mümkün değil. Tokat'ta bulunan Mevlevihane'de daha çok ahşap oymacılık ve ahşap kullanılması sebebiyle Anadolu'da daha görkemli Mevlevihaneler olmasına rağmen, Tokat'ta bulunan Mevlevihane estetik ve ahşap oymalar, ahşap yapı sebebiyle sıcak bir ortama sahip olmasından dolayı Anadolu'nun en güzel Mevlevihanesi olma özelliğini kazanmaktadır. Hazreti Mevlana hayattayken Mevleviliğin ulaştığı nadir merkezlerden birisi Tokat'tır ve mimari yapı olarak Türkiye'deki Mevlevihaneler içerisinde en güzeli Tokat Mevlevihanesi'dir. Genellikle diğer merkezlerde tek katlıdır Mevlevihaneler. Fakat Tokat'ta bulunan Mevlevihane iki katlı bir yapıya sahip."



-Tokat Mevlevihanesi'nin tarihi-

Tokat Mevlevihanesi'nin tarihi hakkında da bilgi veren Anaç, şunları kaydetti:

"Şu anda kullanılan Mevlevihane Tokat'a yapılan üçüncü Mevlevihane'dir. Tarihi kaynaklarda ilk Mevlevihane olarak kullanıldığı tahmin edilen Pervane zaviyesi adında bir zaviyenin var olduğu kayıtlı olmakla birlikte Tokat'ta 18. yüzyıldan günümüze yedi adet zaviyenin ulaşmasına rağmen bugün bu isimle anılan bir zaviye bulunmamaktadır. İlk Mevlevihane'nin 1471 yılında Uzun Hasan'ın Tokat'ı tahrip etmesi sırasında yok olduğu sanılmaktadır. Daha sonra Sultan Ahmet'in vezirlerinden Sülün Muslu Paşa tarafından 1638 yılında bugünkü yerine yaptırılan Mevlevihane vardır. Bu yapı tarihi kayıtlarda 1703 yılında yapıldığı anlaşılan onarıma rağmen varlığını günümüze kadar sürdürememiştir. Günümüze ulaşan ve halen ayakta olan Mevlevihane, Osmanlı arşivinde bulunan bir belgeden anlaşıldığına göre 1845-1875 yılları arasında Sultan Abdülmecid tarafından aynı arsa üzerine yaptırılarak şeyhlik makamında bulunan Ali Rıza Dede'ye hediye edilmiştir."

Mevlevihane'nin tekke ve zaviyelerin kapatılmasına kadar dergah olarak kullanıldığını söyleyen Anaç, "Tokat'ta inşa edilen son Mevlevihane, tekke ve zaviyelerin kapatılmasına kadar Mevlevi Dergahı olarak kullanılmıştır. Daha sonra ise Kadınlar Hapishanesi ve Kur'an Kursu yapılmış ve bütün bu süre içerisinde hiçbir bakım ve onarım görmemiştir. Yapı yılların yorgunluğundan Vakıflar Genel Müdürlüğünce 2000-2004 yılları arasında gerçekleştirilen başarılı bir restorasyonla kurtarılmıştır. Bugün ise Mevlevihane Vakıf Müzesi olarak kullanılmaktadır" açıklamasında bulundu.

Tokat - A-A