(711 nolu İlke Kararı) Vakıflar Genel Müdürlüğü İdare ve Denetiminde Olan Cami, Mescit, Türbe vb. Kültür Varlıklarının Müdahale Biçimleri Uygulama ve Denetimi (19.06.2007 tarih, 731 sayılı İlke Kararı ile iptal edilmiştir.)

(Bu mevzuat sayfaları Kültür ve Turizm Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından derlenmekte ve güncellenmektedir.)




Toplantı No. ve Tarihi : 64 20.07.2001                                                                      Toplantı Yeri
Karar No. ve Tarihi : 688 20.07.2001                                                                        ANKARA




"Cami, Mescit, Türbe vb. Kültür Varlıklarının Müdahale Biçimleri Uygulama ve Denetimi'ne ilişkin Koruma Yüksek Kurulunun 19.4.1996 gün ve 429 sayılı ilke kararının yeniden değerlendirilmesi sonucu alınan 12.03.1997 gün ve 534 sayılı ilke karan; 5226 sayılı "Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" ve buna bağlı çıkarılan yönetmelikler kapsamında aşağıda belirtildiği şekilde yeniden düzenlenmiştir:

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 3386 ve 5226 sayılı Kanunlar ile değişik,

10 uncu maddesinde; “Vakıflar Genel Müdürlüğünün idaresinde veya denetiminde bulunan mazbut ve mülhak vakıflara ait taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları ile gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan cami, türbe, kervansaray, medrese, han, hamam, mescit, zaviye, Mevlevihane, çeşme ve benzeri kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesinin koruma bölge kurulları karan alındıktan sonra Vakıflar Genel Müdürlüğünce yürütülür”

57 nci maddesinde "Vakıflar Genel Müdürlüğü idare ve denetiminde olan mazbut vakıflann veya mülhak vakıfların mülkiyetindeki kültür varlıklarının 3194 sayılı İmar Kanununun 21 inci maddesi kapsamına giren ruhsata tâbi olmayan tadilat ve tamiratları, özgün biçim ve malzemeye uygun olarak Vakıflar Genel Müdürlüğünce yaptırılır"

hükümleri yer almaktadır.

Bu hükümler çerçevesinde;

1 ) Vakıf kökenli anıtsal yapıların fonksiyon değişikliklerinde varsa vakfiye veya vakfiye yerine geçen hüccet, berat, ferman gibi belgeler veya vakıf senetlerinde yazılı fonksiyonlara uyulmasına özen gösterilmesine,

2) Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ve denetiminde bulunan cami ve kıescitler ile gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde bulunan cami ve mescitlerde köy cami ve mescitleri dahil) yapılacak uygulamaların;

• Koruma bölge   kurullarınca cami ve mescitlerin kültür varlığı olarak tescillerinin değerlendirilmesinde taşınmazın tarihi, mimari, estetik, mahalli ve sanat tarihi açısından değerinin bütün olarak göz önüne alınmasına,

a)Koruma bölge kurulunca, bu kriterler kapsamında tesciline gerek görülmeyen cami ve mescitler, (köy cami ve mescitleri dahil) 2863 sayılı Kanun kapsamına dahil olmadıkları için haklarında uygulamaya yönelik herhangi bir kurul   kararı    alınamayacağına,    ancak   sit   alanında   bulunması   halinde uygulamaya yönelik projenin koruma bölge kurulunda değerlendirilmesine,

b)Tesciline gerek görülen cami ve mescitlerde (köy cami ve mescitleri dahil)  yapılacak  tadilat ve  tamirat  dışındaki  müdahalelerin koruma bölge kurullarınca  değerlendirilerek,   koruma bölge  kurulu  karan  doğrultusunda uygulama yapılabileceğine,

c) Tescili yapılan cami ve mescitlerin (köy cami ve mescitleri dahil);

·        Harimlerinde  meşruta,      dükkan     ve     kulübe      gibi      eklemeler yapılamayacağına,

·        Son cemaat mahallerinin camekanla kapatılamayacağına,

·        Abdest  alma yeri vb.  yerlerde  yapısal ve  görsel  açıdan  geleneksel dokuyu tahrip edecek yeni malzemelerin kullanılamayacağına,

·        Minarelere ve kubbe çevrelerine özellikle yapıyı tahrip eden elektronik malzeme (hoparlör ve modern aydınlatma armatürleri gibi) elemanların konulamayacağına, ancak paratoner, kandillik ve mahya gibi özgün biçim ve malzemeye uygun tesisin yapılabileceğine,

·        Minarelerde fiziksel tahribata neden olan ses düzeni yapılmamasına, eskiden var olanların yeni onarımlar sırasında kaldırılarak yapının orijinal durumuna getirilmesine,

·        2863   sayılı   Kanun   gereğince   tescilli   cami   ve   mescitlerde   ısıtma sisteminin  yapılıp   yapılamayacağına  ilgili   koruma  bölge   kurulunca  karar verilebileceğine, bunlardan sulu   veya kuru sistemli yerden ısıtmalı kalorifer tesisatının, yapının özgün döşemesi ve ısınmadan dolayı olumsuz etkilenebilecek iç süsleme elemanları (çini, kalem işi vb.) dikkate alınarak koruma bölge kurulunca değerlendirilmesine, ısıtma tesisatı projesinin koruma bölge kurulunca onaylanmasından sonra uygulamaya geçilebileceğine,

·        Anıtsal  yapılarda gerçekleştirilen  proje ve  ruhsat gerektiren  esaslı onarımları  belirtmek  amacıyla  yapılara  onaran  kitabesi  konulmasına,   bu kitabelerin malzeme, şekil, yazı ölçüsü, yazı stilinin ve kitabenin kapsamındaki metni   gösteren   bilgilerin   onaran   projesi   ile   birlikte   ilgili   koruma   bölge kurulunun onayına sunulmasına,

·        Tescilli I. grup yapıların tadilat ve tamiratlarına izin vermeden koruma bölge kurulundan görüş alınmasına,    uygulamanın bu görüş doğrultusunda yapılmasına,   bu   tip  konuların  koruma  bölge  kurulunun  ilk  toplantısının gündemine alınmasına,

·     Bu yapılardan Vakıflar Genel Müdürlüğünün idare ve denetiminde bulunmayan   cami,   mescit  vb.   yapıların  tadilat ve   tamiratlarında  KUDEB kurulmadığı yerlerde Koruma Bölge Kurulundan izin alınmasına,

Cami, mescit, türbe vb. kültür varlıklarının müdahale biçimleri, uygulama ve denetimi ile ilgili uygulamaların yukarıdaki hususlar doğrultusunda yapılmasına,

Kurulumuzun 12.03.1997 gün ve 534 sayılı ilke kararının iptaline,

karar verildi.