Talasın tarihi M.Ö. 1500 lere kadar uzanmaktadır. İlçe,(M.Ö. 1500’lerde) Mazaklar, (MÖ..510’larda) Kapadokyalılar, (MÖ.312’lerde) Kayrus, (M.Ö.335’te) İskender ’in istilası, (M.Ö.37’den 1107’ye) Romalılar, 1070’de Alpaslan ’ın Romen Diojen ’i yenerek Anadolu ’ya egemen olmasıyla yöre Anadolu ’ya gelen Osmanlılar 'ın egemenliğine girer.

1071-1168 Danişmentliler İdaresi

1077-1307 Anadolu Selçuklular İdaresi

1243 ’te Moğol İstilası

1312-1388 İlhanlılar İdaresi

1388-1446 Kadı Burhanettin Dönemi

1446-1467 Karahanlılar

1467+ Osmanlılar (Al-i Osman, Al-i Dulkadiriye, Ramazanoğulları, Mısır Memluku Etrakı (1835))

1510’da İran Hükümdarı Şah İsmail’in baskısına maruz kalan Ermenilerden bir kısmı (Tahminen 80-90 hane kadarı) Talas çevresine yerleşmişlerse de, Türkiye Cumhuriyeti ’nin kuruluşunu müteakiben bu yöredeki Rumlar Yunanistan ’a Ermeniler de muhtelif ülkelere göç etmişlerdir.

Coğrafi Yapı

İlçe, Kayseri’nin güneydoğusunda ve İl’e 7 km mesafede Erciyes Dağının eteğinde yer alır. İlçe’nin Denizden yüksekliği 1100 metredir. Engebeli bir coğrafi yapıya sahiptir..

Akarsu ve gölü yoktur. Aşağı Talas ortalama 1100 metre rakıma sahip bir vadi, Yukarı Talas ise 1191 metre rakımlı bir plato görünümündedir.İlçenin Güneydoğusunda 2000 metre yükseklikte Ali Dağı bulunmaktadır. Ali Dağı Erciyes Dağı ’nın püskürtmesi sonucu oluşan Volkanik bir dağdır. Kışları soğuk ve kar yağışlı yazları ise sıcak ve kurak geçer. Yağmur genellikle İlkbahar ve Sonbahar mevsiminde yağar. İlçe’de orman bulunmamaktadır Bitki örtüsü olarak çayır, mera ve otlaklarla kaplıdır. İlçe’nin Cebir, Çömlekçi ve Kepez Köylerinde Yaylalar bulunmaktadır.

İdari Yapı

1907 öncesi Kayseri Livasına bağlı bir kasaba iken 1907’de belde teşkilatı kurulmuş ve 1911 de Kayseri’ye bağlı bir bucak olmuştur. 1987’de 3392 Sayılı Kanunla İlçe olmuştur. İlçe’nin 5 kasaba belediyesi ile 16 köyü mevcuttur. (23.07.2004 tarih ve 25531 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu gereğince Talas ilçesi merkez ilçe olmuş ve 4 köy mahalleye dönüşmüştür. Bunlar Cebir, Akçakaya, Çatakdere ve Yazılı. Şu anda 12 köyü bulunmaktadır.)

2000 Yılı Nüfus Sayımı sonuçlarına göre merkez nüfusu 34.879, köylerin nüfusu 20.630 olup, toplam nüfus 55.509’dur. Yıllık nüfus artış hızı şehir merkezinde binde 27.15, köylerde ise -7.86 olup, toplamda ise 12.67 nüfus artışı görülmektedir.

Kayseri'ye yakın olması ve yüksek yer şekillerinden dolayı sayfiye olarak ünlüdür.

Kurtuluş Savaşı 'nda esir edilen Yunan Ordusu Başkomutanı Trikopis 'i ve maiyetini de bir süre misafir eden ilçenin Ermeni nüfusu göç etmeden önce bölgede önemli bir ticaret merkezi olduğu bilinmektedir.



Eski Talas 1886


Eski Talas


Eski Talas


Ali Saib Paşa Camii


Ali Saib Paşa Çeşmesi


Ali Saib Paşa Çeşmesi


Ali Saib Paşa Hamamı


Ali Saib Paşa Hamamı


Amerikan Koleji


Amerikan Koleji


Amerikan Hastanesi


Tavan Göbeği

Eski fotoğraflarda görünen o yapı yoğunluğu şimdilerde görülememektedir. İlçe de yaptığım çalışmalar sırasında bir çok insanla Talas' ın geçmişi üzerine konuşma fırsatı buldum.
       Talas için Kapadokya' nın Parisi deniyor. 1800 sonları 1900 başlarında ilçede her evden müzik sesi geldiği söylenir. Keman yada piyano sahibi ve çalan insanların yoğunluğundan bahsedilir. Yaşayanların büyük çoğunluğunun en az bir yabancı dil bildiği söylenir. Zengin bir yerleşim olduğu, sarrafların bulunduğu, Talas'tan alınan vergilerin İstanbul' da bir matbaa ve Yalova' da bir kağıt fabrikaının ihtiyaçlarını karşıladığı söylenir. Talasın zenginliği ve ticaret merkezi olarak devam etmesi 1950' lere kadar sürmüş olmalı ki çocukluğunda bu duruma şahit olanlar Talasın kalabalağını anlatırlar. Kayseri' yi çamur deryası olarak anlatır bu kişiler, o dönem için.
       İlginç olaylardan biride şu idi. Annesinin Amerikan Kolejinin ahçısı ve Talas'ın Rum mahallesindeki kaya Kilisede evlenmiş olduğunu anlatmıştı bi Hacı amca. Aynı Hacı Amca Talas' ta bir çok maşatlığın olduğunu söylüyordu. Tabi şimdi birinin üzerinde Tut Kavşağı birinde çaybahçesi var.
       Gün içerisinde Kayseri' ye gitmiş olanların Talas'a dönerken gün batımında gözlerinin kamaştığı söylenir. yukarıdaki fotoğraflarda görünen evlerin camlarına çarpan güneş ışınları insanların gözünü alırmış. yerleşimin yoğunluğunu böyle anlatırlar.
       Yamaçta ve kayalık bir bölgede şekillenen oturum neticesinde her evin "tol" diye tanımlanan mağara buz dolabı vardır. Kapadokya'yı ağzı açık gezenlerin aynı etkiyi yaşayacağı bir bölgedir.
       Mübadeleye yakın zamanlarda kente Rum ve Ermeni nüfus yoğunluğunun düştüğünden bahsederler. Müslüman Türk vatandaşlarımız da artık Talas'a yerleşmeye başlamıştır anlatılanlara göre. Talas'taki evlerin kimileri yer altından bir birine bağlıdır. Bazıları da kiliseye bağlıdır yer altından. Yeraltı yerleşimleri, tüneller, sukuyuları gibi sığınaklar olduğu söylenir. Yamaçlara baktığınızda insanın dışarıdan ulaşamayacağı yükseklikte düzgün işlenmiş pencereler görürsünüz. Yeraltından oralara ulaşabileceğinizin göstergesidir. Öğrencilerin ve memurların yoğun yaşadığı bir yerdir şimdilerde.

Talas' ta çalışmak çok zevkli idi. Ne de olsa Kapadokya' nın Parisi.

Talas 2005... Kapadokya'nın Paris'i...

Evet doğru diyorsunuz aynı noktadan çekmek daha bi anlamlı olurdu. Benim o ara işlerimin yoğunluğundan aynı noktayı arama fırsatım olmamıştı. Şimdilerde de yolum düşmüyor bir türlü. Bir başka sefere artık.