çeşme restorasyonunda taşa zarar vermeden temizleme yöntemlerini ve basınçlı su dışında kullanılan kimyasalların marka ve isimlerini paylaşırsanız sevinirim..

MALZEMLER ÜZERİNDE YAPILMASI GEREKEN MÜDAHALELER
( KONSERVASYON TEKNİKLERİ )

   Yapı malzemeleri üzerinde belirlenen farklı bozulma türlerine göre gerçekleştirilmesi ön görülen temel koruma çalışmalarını şu şekilde sıralayabiliriz:



 ( 1. YÖNTEM )   
Malzemeler üzerinde sonradan oluşan örtücü nitelikteki kir ve tortu gibi birikimlerin temizlenmesi, özgün renk ve dokunun ortaya çıkartılması bakımından gerekli ve önemli bir koruma işlemidir. Yapıdaki taş malzemeler üzerinde daha çok toz, toprak tabakasından oluşan yüzeysel kirlerin yumuşak kıl fırçalar yardımıyla temizlenmesi mümkündür. Bazı bölgelerde yoğunluk gösteren çeşitli leke, boya, badana ve biyolojik patina gibi yüzeye yapışmış sert kirlerin temizliğinde ise daha gelişmiş yöntemlere gerek vardır.
   Kimyasal ve basınçlı suyla yıkamaya dönük ıslak temizlik yöntemleri ile taraklama (raspa) gibi aşındırıcı yöntemler ise, yüzeylerde renk değişiklikleri ve tahrip edici sonuçlar doğurabileceğinden uygulanmaları sakıncalıdır. Buna karşılık bilinçli ve kontrollü yapıldığı taktirde bu tip kir tabakalarının temizlenmesi için mikro kumlama yönteminin uygun olduğu söylenebilir. Mikro-kumlama yöntemi alüminyum oksit, cam tozu, kuvars tozu, taş pudrası veya ince öğütülmüş meyve kabukları gibi çeşitli granülümetrik yapı ve sertliklerdeki toz ve killerin basınç altında yüzeye püskürtülmesiyle gerçekleştirilir. Cihaza (kompresör) takılan ayarlanabilir basınçlı uç yardımıyla aynı mesafeden eşit yoğunlukta yüzeye püskürtülen kil zerrecikleri kir tabakasını aşındırarak yüzeyde homojen bir temizlik sağlanmaktadır. Bu yöntemde aksiyonun etkisi;

- kir tabakasının kalınlığına;
- uygulanan basınca,
- püskürtülen taneciklerin sertliğine,
- püskürtülen kilin granül boyutuna,
- uygulama süresine ve
 -uygulama mesafesi’ ne bağlı olarak değişir.

    Uygulama esnasında bütün bu unsurlar dikkate alınmalıdır, aksi takdirde özgün yüzeylerde istenmeyen tahribatlara yol açılabilir. Bu nedenle, yapıdaki kirli yüzeylerin temizliği için kullanılacak kil seçiminin özgün taş serliğinde daha yumuşak olmasına dikkat edilmeli, deneme uygulamalarıyla uygun yöntem belirlenmeli, uygulamanın mutlaka  “uzman denetiminde” yapılması sağlanmalıdır.

( 2.  YÖNTEM )
   Eser yüzeyinde oluşan kir tabakasının yumuşatılması için, bina cephesine her kata noktasal delikleri olan yassı hortumlar takılarak, 3-4 saat kesintisiz ıslak uygulama yapılır. Bu uygulama eserin yüzeyindeki toz tabakasını alacağı gibi, eserin derinlerine işleyen sülfatı da yumuşatacaktır. Bu işlem sonunda yüzey yumuşak fırçalarla fırçalanmalıdır. Bu uygulamadan sonra, tamamen bazik olan (PH=9) amonyum bikarbonat çözeltisi tüm yüzeye yumuşak fırçalarla sürülerek, hava almayacak şekilde kapatılmalıdır. Bu işlem belli modüller halinde tekrarlanacaktır. Çözelti eser yüzeyinde 6-7 saat bekledikten sonra max. 4 bar basınçlı su ile sis şeklinde yıkanır.
   Esere olabildiğince fiziksel müdahale olmamalıdır. Örneğin, taşın taraklanması yada, taşı kumlama gibi metotlar, taş yüzeyinde bulunan patinayı tamamen kaldırarak eseri atmosferik ortamda çıplak bırakmaktadır. Böylece eser daha korunmasız kalacaktır.
   Bazik özellikli kimyasal madde olan AB-57 kullanımı sonucunda eser yüzeyinde çiziklere ve deformasyona neden olmamaktadır. İlk yıkamada çıkmayan atmosferik ve diğer kirler aynı metot tekrarlanarak kir yüzeyden arındırılır.
   Cephe temizliğinde dikkat edilmesi gereken nokta, kullanılan malzemelerin asidik özellikte olup olmadığıdır. Yapı taşları bazik özellikte olduğundan asit taşın patinasını yok ederek taşın korunmasız kalmasına neden olur. Bu da cephenin daha kısa bir sürede bozulmasına ve dağılmasına neden olur.