Piyale Paşa'nın Çalınan Çinileri Louvre'da ÇıktıMeşhur Louvre Müzesi, İslâm Sanatları Bölümü'nde sergilenen çinilerin Piyale Paşa Camii'nden çalıntı olduğu iddilarına "çalmadık, satın aldık" diye cevap verdi. Fransa'nın ünlü Louvre Müzesi, İslâm Sanatları Bölümü'nde sergilenen çinilerin İstanbul'da Piyale Paşa Camii'nden çalıntı olduğu iddialarına, "Fransız sanat tarihçisi
Germain Bapst tarafından 13 Mayıs 1899 yılında müzeye hediye edilmiştir" cevabını verdi. Sergilenen çinilerin tamamen kanuni yollardan Fransa'ya ulaştığı, eserlerin çoğunluğunun 19. yüzyılın sonlarında satın alma, bağış ve miras yolu ile elde edildiği ileri sürüldü.
Türk makamlarından eserlerin iadesine ilişkin müracaat yapılmadığını ileri süren Müze yetkilileri, iade talebi olursa Türkiye Paris Büyükelçiliği'nin 2. Selim Türbesi'ne ait çini panoların iadesi isteğine Fransız makamlarının verdiği olumsuz cevabı örnek gösterdiler.
UNESCO'nun 14 Kasım 1970 tarihli Kültür Varlıklarının kanunsuz ithal, ihraç ve mülkiyet transferinin önlenmesi ve yasaklanması için alınacak tedbirlerle ilgili sözleşmesi ve Fransa kanunlarının net olduğu belirtilirken, "iadenin sözkonusu olamayacağı" önemle vurgulandı.
Louvre Müzesi'nde 22 Eylül 2012'de açılan İslâm Sanatları Bölümünde sergilenen çinilerin Sultan 2. Selim'in damatlarından Kaptan-ı Deryâ Piyale Paşa tarafından 1573 yılında yaptırılan camiden çalındığı iddia edilmişti.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı da iki görevliyi araştırma yapması için Fransa'ya göndermiş, görevliler de aşağıdaki raporu sunmuşlardı:
“Sözkonusu caminin bugün kayıp olan altı sıra pencerelerinin üstündeki sivri kemerli panolar hakkında yapılan yayınlarda; panolardan birinin Berlin Staatliches Museum (Berlin Devlet Müzesi), diğer birinin Portekiz Clouste Gulbenkian (Gülbenkyan) Vakfı Koleksiyonu’nda, diğer üç tanesinin Paris Louvre Müzesi ile Paris Musee des Arts Decoratifs’te, birinin Boston Güzel Sanatlar Müzesi’nde ve altıncı panonun Viyana’daki bir müzede olduğu ifade edilmektedir. Ancak diğer iki panonun olup olmadığı, varsa nerede olduğu bilinmemektedir. Sözkonusu panoların birinin tıpatıp aynısı olduğu bilinmektedir ve tarafımızca yapılan araştırmada Louvre Müzesi’nde açılan İslâm bölümünde sözkonusu müzede bulunan Piyale Paşa Camii’ne ait iki tane çini alınlığının yanına Paris Musee des Arts Decoratifs’teki bahse konu caminin çini panosunun oraya taşındığı ve yeni sergide üçüncü bir panonun da sergilendiği tespit edilmiştir. Paris’te bulunan bir adet alınlık dışında Victoria & Albert Müzesi’nde Piyale Paşa Camii’nin bir çini panosunun sergilendiği anlaşılmıştır.”
Çiniler Nasıl Kaçırıldı?Louvre Müzesi’nde alınlıkların dışında yer alan diğer çinilerin büyük bölümü Albert Sorlin Dorigny tarafından kaçırıldı. 2. Selim, 3. Murat türbeleri ile 1. Mahmud Kütüphanesi çinileri de aynı dönemde Dorigny tarafından Fransa’ya gizlice götürüldü. İstanbul’da diş doktorluğu yapan Dorigny 1894-1898 yıllarında türbe ve kütüphanede restorasyon adı altında 4 sene çalışmıştı. Dorigny, Osmanlı’dan yüklü bir restorasyon parası alırken, bu arada yüzlerce çiniyi de yurtdışına kaçırdı. Sergideki Eyüp Sultan Türbesi’ne ait çiniler ise, Fransız dişçi Jean Bari tarafından 1919-1920 yıllarında yurtdışına kaçırılmıştı.
Dünya Bülteni
